Piyasalara petrol baskısı: Doların yönünü savaş belirleyecek

Hürriyet'in haberine göre; ABD-İran savaşının tekrar şiddetlenmesiyle petrol fiyatlarındaki yükseliş ivme kazandı. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması endişelerine son günlerde Kızıldeniz de eklenince Brent petrol 100 doları gördü. Petrol bu aşamada piyasaların ve küresel ekonominin tam orta yerinde ve çok önemli bir referans. Piyasa savaşı petrol fiyatı üzerinden okumaya devam ediyor. Savaş ile ilgili belirsizlik ise devam ediyor. Ne zaman sonlanacak, çözüm nasıl olacak sorusunun bu aşamada cevabı yok. Diplomasinin bir anlamı ve önemi de kalmadı. Yapılan anlaşmalar, imzalanan mutabakatlar sonuçsuz kaldı. Şimdi kasım ayında ABD’de seçim var ve seçimden önce savaş biter görüşü öne çıkıyor. İki taraf da hava saldırılarıyla sonuç alamayacağını biliyor. O zaman bu ısrar neden? Biraz fikir jimnastiği yapmak yararlı olacak.

* İki taraf da ‘kazandık’ diyerek olayı noktalama derdinde. İran’ın yaptığı meşru müdafaa. Ancak savaş öncesi protestolar ile rejim, ciddi bir sarsıntı geçirdi. Savaş iç cepheyi müthiş kuvvetlendirdi. Prestij ve kamuoyu desteğini kaybeden Trump ise seçim için içeride satabileceği bir zafer hikâyesi yaratma peşinde olabilir mi? Belki de ısrarın sebebi daha çok budur. Diğer yandan savaş öncesi zayıflayan talep ile Brent petrol 57 dolara kadar gerilemişti. ABD, Rusya ve Körfez ülkeleri petrol ihracatcısı konumunda. Petrol fiyatlarındaki yükselişten en fazla canı yanan ülkeler; Tüketiminin 2/3’ünü ithal eden Çin ve yine tüketiminin yaklaşık yüzde 90’ını dışarıdan ithal etmek durumunda olan Almanya ve Türkiye gibi ülkeler. “Ticaret durmaz” diye eskilerin bir sözü var. Olayın ekonomik yönü siyasi tarafı kadar önemli. 2022 yılındaki Rusya-Ukrayna savaşı sonrası borsalar ile petrol, doğalgaz ve buğday ile başlayan dalgalanmalar geçen yıl altın, gümüş gibi kıymetli metaller yanında platin ve paladyum gibi emtialarla devam etti. Ciddi kazançlar elde edildi. Özellikle altın ve gümüşte geçen yılın kazananları eğer halen pozisyonlarını koruyor ise bu yılın mağdurları oldular. Herhalde birçok kişi altın ve gümüşte “zarardayız” diyen birilerini görmüştür. Büyük paranın oyun alanını doğru tahmin eden ve önceden pozisyon alan ciddi kazanç sağlıyor.

* Ticaret durmayacağına ve büyük para haklı olduğuna göre yeni oyun alanı konusunda projeksiyonu ve radarı biraz daha ileriye tutmak yararlı olacak. Kesinlikle tavsiye olmamak kaydıyla, son günlerde özellikle Rusya-Ukrayna savaşının alevlenmesi ve liman gibi altyapılara yönelmesiyle buğday fiyatında belirgin bir hareketlenme olduğunu söylemek yerinde olacak. Rusya 90 milyon tonla buğday üreticileri arasında üçüncü sırada yer alırken Ukrayna ilk 10’da. Rusya-Ukrayna savaşı şiddetlenirse veya anlaşma olursa bu durum buğday fiyatlarını olumlu veya olumsuz bir parça etkileme potansiyeline sahip.