Terörsüz Türkiye'de yeni dönem başlıyor! Ne karar alınacak? Dicle Canova anlattı…
Terörsüz Türkiye sürecinde siyasi temaslar, PKK'nın fesih kararı, sembolik silah bırakma ve TBMM komisyonunun kurulmasının ardından gözler Meclis'e sunulması beklenen yasal düzenlemeye çevrildi. Yaklaşık 10-12 maddelik teklifin, genel af niteliği taşımayan, yalnızca silahlı mücadeleyi bıraktığını ve kendisini feshettiğini açıklayan PKK'ya yönelik geçici bir düzenleme olması öngörülüyor. Teklifte kasten öldürme suçuna karışanların kapsam dışında bırakılması, diğer örgüt üyelerinin ise işledikleri suçlara göre dosya bazında değerlendirilmesi planlanıyor. MİT'in sahadaki silah bırakma ve fesih sürecini raporlamasının ardından düzenlemenin uygulamaya alınması bekleniyor. Süreç kapsamında siyasi partiler arasındaki görüşmeler sürerken, Irak Başbakanı'nın Ankara ziyareti de terörle mücadele, sınır güvenliği ve Türkiye-Irak güvenlik iş birliği açısından kritik önem taşıyor. Türkiye, yasal düzenlemenin ardından teslim olmak isteyen örgüt üyelerinin bireysel olarak değerlendirilmesini ve sürecin güvenlik içinde yürütülmesini hedefliyor. Detayları CNN TÜRK Ankara Temsilcisi Dicle Canova ve CNN TÜRK Muhabiri Duygu Ayaz Bayram anlattı.
Terörsüz Türkiye sürecinde siyasi temaslar, örgütün fesih kararı, sembolik silah bırakma ve Meclis komisyonunun çalışmaları geride kaldı. Sürece ilişkin geçici yasal düzenlemenin önümüzdeki günlerde TBMM’ye sunulması beklenirken, Irak Başbakanı’nın Ankara ziyareti de sınır güvenliği ve sahadaki uygulamalar açısından önem taşıyor.
Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda yürütülen çalışmalarda yeni bir aşamaya geçiliyor. Sürecin siyasi ve örgütsel adımlarının ardından gözler, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde hazırlanacak yasal düzenlemeye çevrildi.
Yaklaşık 10 ila 12 maddeden oluşması beklenen teklifin, özel ve geçici bir çerçevede hazırlanacağı belirtiliyor. Düzenlemenin bütün terör örgütlerini değil, silahlı mücadeleyi bıraktığını ve kendisini feshettiğini açıklayan PKK’yı kapsaması öngörülüyor.
DÜNYAIrak Başbakanı Zeydi bugün Ankara’ya geliyor: Masadaki başlıklar neler?SÜRECİN İLK ADIMLARI AHLAT’TA ATILDI
Sürecin başlangıcındaki önemli açıklamalardan biri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 26 Ağustos 2024’te Ahlat’ta yaptığı konuşma oldu. Erdoğan, bölgesel gelişmelere dikkat çekerek Türkiye’nin iç cephesinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda yaptığı açıklamada da Türkiye’nin birlik ve beraberlik içinde hareket etmesinin önemine işaret etti. Bu mesajların, Suriye ve Irak’taki gelişmeler, PYD/YPG ve SDG’nin bölgedeki varlığı, PKK ile bağlantıları, ABD’nin bölgedeki politikaları ve İsrail’in Orta Doğu’ya yönelik stratejileri dikkate alınarak verildiği değerlendirildi.
BAHÇELİ’NİN TOKALAŞMASI DİKKAT ÇEKTİ
Siyasi hazırlık sürecindeki dikkat çeken gelişmelerden biri de 1 Ekim 2024’te yaşandı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, TBMM Genel Kurulu’nda DEM Parti Eş Genel Başkanı Tuncer Bakırhan ile tokalaştı. Meclis resepsiyonunda Cumhurbaşkanı Erdoğan, TBMM Başkanı ve siyasi parti temsilcilerinin bir araya gelmesi de sürecin siyasi zemininin oluşturulması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi. Bahçeli, 22 Ekim 2024 tarihli grup toplantısında ise Abdullah Öcalan’a çağrıda bulunarak örgütün tamamen sona erdiğini ve feshedildiğini açıklamasını istedi. Bahçeli’nin “umut hakkı” konusundaki sözleri de uzun süre siyasi gündemde yer aldı.
BEŞ AŞAMALI YOL HARİTASI
Terörsüz Türkiye hedefi kapsamında beş aşamalı bir sürecin yürütüldüğü belirtiliyor. İlk aşamayı siyasi hazırlık oluşturdu. İkinci aşamada örgütsel çözülme gündeme geldi. PKK, 5-7 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirdiği kongrenin ardından örgütsel yapısını feshettiğini ve silahlı mücadeleyi sona erdirdiğini duyurdu. Üçüncü aşamada ise 11 Temmuz’da düzenlenen sembolik törenle bazı silahlar yakıldı. Bu adım, örgütün silah kullanmayacağı yönündeki açıklamasının sahadaki ilk göstergesi olarak değerlendirildi. Dördüncü aşama olan yasal düzenlemeler için TBMM devreye girdi. 5 Ağustos’ta Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu kuruldu. İYİ Parti dışındaki Meclis’te temsil edilen siyasi partiler, 51 üyeden oluşan komisyonda yer aldı. Sürecin son aşamasını ise toplumsal ve sosyolojik iyileşme çalışmalarının oluşturması bekleniyor.
ORTAK YASA TEKLİFİ HEDEFLENİYOR
Meclis komisyonunun çalışmaları ve hazırladığı raporun ardından yasal düzenlemede son aşamaya gelindiği ifade ediliyor. Temel hedefin, komisyona üye veren siyasi partilerin katkısıyla ortak bir yasa taslağı hazırlanması olduğu belirtiliyor. Bu kapsamda TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un başkanlığında siyasi partilerin koordinatör temsilcilerinin yeniden bir araya gelebileceği kaydediliyor. Partilerin üzerinde uzlaşması halinde teklifin ortak imzayla TBMM’ye sunulabileceği ifade ediliyor. Uzlaşma sağlanamaması durumunda düzenlemenin AK Parti veya Cumhur İttifakı tarafından Meclis gündemine taşınması bekleniyor.
DÜZENLEME GEÇİCİ VE PKK’YA ÖZEL OLACAK
Hazırlanacak teklifin bütün terör örgütlerini kapsayan genel bir af düzenlemesi olmayacağının altı çiziliyor. Düzenlemenin, kendisini feshettiğini ve silahlı mücadeleyi bıraktığını açıklayan PKK’nın üyelerine yönelik özel ve geçici bir çerçeve oluşturması bekleniyor. Örgüt üyelerinin durumları, işledikleri suçlara göre ayrı ayrı değerlendirilecek. Herhangi bir suça karışmayan kişiler ile suç işlediği belirlenenler için farklı uygulamalar gündeme gelecek.
KASTEN ÖLDÜRME SUÇU KAPSAM DIŞINDA
Kasten öldürme suçuna karışan örgüt üyelerinin düzenlemeden yararlanamayacağı belirtiliyor. Asker, polis veya sivillerin ölümüne neden olan ve müebbet hapis cezası alan kişilerin cezalarını çekmeye devam etmesi öngörülüyor. Bu kişilerin ceza ertelemesi veya denetimli serbestlik uygulamalarının dışında tutulacağı ifade ediliyor. Teklif kapsamında genel bir cezasızlık oluşturulmayacağı, her dosyanın işlenen suça göre ayrı biçimde inceleneceği vurgulanıyor.
YASA ALTI AY VEYA BİR YIL GEÇERLİ OLABİLİR
Geçici düzenlemenin yürürlük süresinin altı ay olması üzerinde duruluyor. Ancak bu sürenin bir yıla kadar çıkarılabileceği de belirtiliyor. Kesin süre, teklifin TBMM’ye sunulmasıyla netleşecek. Düzenleme, Resmî Gazete’de yayımlandıktan sonra yürürlüğe girecek. Yasanın yürürlüğe girmesinin ardından ilk bir aylık dönemin sahadaki gelişmelerin takip edilmesine ayrılması planlanıyor.
MİT SAHADAKİ ADIMLARI RAPORLAYACAK
Milli İstihbarat Teşkilatı, PKK’nın silah bırakma ve fesih kararına uyup uymadığını sahada takip edecek. Bu süreçte örgütün mağaraları boşaltıp boşaltmadığı, silahlı faaliyetlerini tamamen sona erdirip erdirmediği ve Kandil başta olmak üzere faaliyet gösterdiği bölgelerde hangi adımları attığı incelenecek. MİT’in hazırlayacağı rapor doğrultusunda yasal düzenlemenin uygulama aşamasına geçilmesi bekleniyor. Gerekli görülmesi halinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin sahadaki tespitlerinden de yararlanılacak. Daha önce Zap bölgesinde boşaltılan bazı mağaralarda TSK tarafından arama ve inceleme çalışmaları gerçekleştirilmişti.
DOSYA BAZLI İNCELEME YAPILACAK
Örgüt üyeleri; suça karışanlar, yalnızca örgüt üyeliği bulunanlar ve herhangi bir suça karışmamış kişiler olarak farklı kategorilere ayrılacak. Türkiye’de örgüt üyeliği suçundan cezaevinde bulunan bazı kişiler için denetimli serbestlik veya ceza ertelemesi seçenekleri gündeme gelebilecek. Irak’tan Türkiye’ye dönmek isteyen kişilerin ise sınırda ifadeleri alınacak. Her kişi için ayrı bir dosya oluşturulacak ve geçmişte herhangi bir suça karışıp karışmadığı araştırılacak. Herhangi bir suça karışmamış kişilerin belirli bir süre takip altında tutulduktan sonra normal yaşamlarına dönmelerine izin verilmesi planlanıyor. Bu süreçte yeniden suç işleyenler hakkında mevcut ceza hükümleri uygulanacak.
ANKARA’DA GÖRÜŞME TRAFİĞİ SÜRECEK
Yasal düzenleme öncesinde siyasi partiler arasındaki görüşmelerin devam etmesi bekleniyor. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un Meclis’te grubu bulunan partilerin temsilcileriyle yeni görüşmeler gerçekleştirebileceği ifade ediliyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile DEM Parti heyeti arasında da önümüzdeki günlerde bir görüşme yapılması bekleniyor. AK Parti, MHP ve DEM Parti’nin yasal çerçeve konusunda birlikte hareket ettiği değerlendirilirken, CHP’nin de bazı demokratikleşme taleplerini gündeme getirerek sürece destek verebileceği belirtiliyor. İYİ Parti ise sürecin Türkiye’nin çıkarlarına zarar vereceğini savunarak komisyona üye vermemiş ve çalışmaların dışında kalmıştı.
IRAK BAŞBAKANI’NIN ZİYARETİ KRİTİK ÖNEMDE
Yasal düzenleme çalışmalarının sürdüğü dönemde Irak Başbakanı’nın Ankara ziyareti de dikkatle takip ediliyor. Irak Başbakanı’nın Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından kabul edilmesi bekleniyor. Görüşmede terörle mücadele, sınır güvenliği ve Türkiye ile Irak arasında kurulması planlanan ortak güvenlik mekanizmasının ele alınacağı belirtiliyor. İki ülke arasında terörle mücadele konusunda ortak bir merkez kurulması kararlaştırılmış ancak Irak’taki seçim süreci ve bölgesel gelişmeler nedeniyle mekanizma henüz faaliyete geçirilememişti.
SINIR GÜVENLİĞİ VE DÖNÜŞLER ELE ALINACAK
Yasal düzenlemenin yürürlüğe girmesinin ardından Irak’taki bazı örgüt üyelerinin Türkiye’ye gelerek teslim olmak isteyebileceği değerlendiriliyor. Bu kişilerin büyük gruplar yerine küçük gruplar halinde Türkiye’ye alınması, ifadelerinin tek tek alınması ve her kişi için ayrı dosya hazırlanması planlanıyor. Sürecin güvenli şekilde yürütülmesi için Irak yönetimiyle yakın iş birliği yapılması gerekiyor.
Görüşmede ayrıca Sincar ve Kandil’in terör unsurlarından temizlenmesi, Mahmur Kampı’nın yeniden düzenlenmesi ve Süleymaniye ile ilgili güvenlik sorunlarının çözülmesi gibi başlıkların da gündeme gelmesi bekleniyor. Türkiye ile Irak arasındaki Kalkınma Yolu Projesi’nin geleceği de görüşmenin önemli gündem maddelerinden biri olacak. Terörsüz Türkiye sürecinin olumlu sonuçlanmasının, bölgesel güvenlik ve ekonomik projeler açısından yeni bir dönemin kapısını aralayabileceği değerlendiriliyor.
TÜRKİYESON DAKİKA! Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamalarda bulunuyor
